De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Z.g. hoeve "het Hoes", mogelijk gelegen op de plaats van het kasteel van de heren van Remersdaal, dat in 1285 door hertog Jan I van Brabant werd ingenomen in verwoest. De laatste resten van dit kasteel zouden begin XIX verdwenen zijn.

Thans belangrijke, U-vormige hoeve. Deze vorm heeft het gebouw reeds op de Ferrariskaart (1771-1777); aan de Z.O.-zijde is op de kaart een alleenstaand gebouw te zien, thans verdwenen, mogelijk de hogervermelde resten van het kasteel. De oudst bewaarde resten dateren uit XVII: delen van een omheiningsmuur, voorzien van twee vierkante gebouwtjes, de inrijpoort en het woonhuis (gedateerd 1652), thans opgenomen in de recentere hoevegebouwen (XIX B).

De hogervermelde, bakstenen omheiningsmuur loopt langs de straat van aan het kerkplein tot aan de huidige hoevegebouwen, en is aan het N.O.-uiteinde, zijde kerkplein, voorzien van een vierkant gebouwtje van twee bouwl. onder tentdak (een soort hoektoren?), baksteen met breukstenen onderbouw; gesmeed ijzeren muurankers met krullen; aan de r.zijde een gebouchardeerde kalkstenen hoekband. Rechth. vensters in een houten omlijsting met sponningbeloop en duimen; recente, hardstenen rondboogdeur. Ten Z.W., vlak bij de hoeve, gelijkaardig, gebouwtje van één bouwl., voorzien van een tentdak (Vlaamse pannen); kalkstenen hoekbanden, kleine, kalkstenen venstertjes, in de Z.O.-gevel gedicht en vervangen door een XIX B-venster, en in dezelfde gevel, een rondboogdeur in een verankerde kalkstenen omlijsting met negblokken.

Onmiddellijk ten Z.W. hiervan bevindt zich de inrijpoort: rondboogvormig, in een kalkstenen omlijsting met negblokken, opgenomen in een bakstenen gebouwtje met kalkstenen hoekbanden, onder schilddakje (thans leien, voorheen Vlaamse pannen). De omheiningsmuur loopt in Z.W.-richting verder tot aan de dienstgebouwen van de huidige hoeve. Deze is te bereiken via een oprit in Z.O.-richting, die door hogervermeld poortgebouw wordt geopend.

In de hoek tussen het vierkant gebouwtje en het poortgebouw bevindt zich een houten kruis op kalkstenen sokkel, met beschilderd Christusbeeld, voorzien van het opschrift: Mon Jésus/misericorde/1870.

De huidige hoeve, met de gebouwen gegroepeerd rondom een ruim, rechth., gekasseid erf, is bereikbaar via de N.O.-vleugel, die v.l.n.r. de inrijpoort, het woonhuis en een stal bevat. Inrijpoort en woonhuis in een twee verd. hoog gebouw onder zadeldak, daterend van een wederopbouw in 1652 door Jan-Hendrik van Eynatten, heer van Remersdaal (datering en wapen op de sluitsteen van de woonhuisdeur); de poorttrav., l., is vernieuwd. De N.O.-gevel is van breuksteen, op de bakstenen poorttrav. na. Gesmeed ijzeren muurankers met krullen uit verschillende perioden. De originele muuropeningen aan deze zijde zijn de zeer kleine, thans gedichte kalkstenen venstertjes; in XVIII B of XIX A werden de huidige houten kozijnen aangebracht, voorzien van sponningbeloop en duimen. Bakstenen korfboogpoort (XIX B?) met gebouchardeerde kalkstenen posten, mogelijk hergebruikt materiaal. De erfzijdegevel is van baksteen, op een lage, breukstenen plint; kalkstenen keldervensters; verhoogde begane grond. Kleine, rechth. vensters in een kalkstenen omlijsting met negblokken en duimen; één gedicht, kalkstenen kloosterkozijn, waarschijnlijk uit XVIII A, en twee recente vensters. Lage rondboogdeur in een kalkstenen omlijsting met negblokken en hogervermelde datering op de sluitsteen.

De huidige dienstgebouwen werden in 1865 gebouwd (datering boven de schuurpoort) ter vervanging van oudere gebouwen op dezelfde plaats (de oude kern blijkt uit de breukstenen onderbouw in de N.O.-gevel van de stal): de bij het woonhuis aansluitende stal, de gelijkaardige stal ten N.W. van het erf en de dwarsschuur ten Z.W. Bakstenen gebouwen onder zadeldaken, voorzien van gesmeed ijzeren, S-vormige muurankers, rechth. halfdeuren in kalkstenen omlijsting, gelijkaardige laadvensters, kleine, halfronde bakstenen vensters, en een korfboogvormige, bakstenen schuurpoort, voorzien van kalkstenen imposten en sluitsteen (151, 152, 153, 154).