De Inventaris van het Wereldoorlogerfgoed

Gedenkteken burgerlijke doden (De Panne - WOI) (ID: 1096)

Foto niet beschikbaar

Details

Alternatieve naam
Oorlog WOI
Locatie Kerkstraat 53
De Panne(De Panne)
West-Vlaanderen
Toponiem
Type Gedenkmuren
Linie
Bescherming
Datum inventarisatie woensdag 16 juni 2004
Status (deels)Bewaard

Beschrijving

Beschrijving Locatie

De St.-Pieterskerk van De Panne is gelegen langs de Kerkstraat nr. 53. Binnen tegen de rechterzijmuur hangt een gedenkteken voor de burgerlijke doden van WOI.

Beschrijving Relict

Gedenkteken in de vorm van een breed houten kruis met korte zijarmen, met in het midden een bruin beschilderde gipsen reliëfvoorstelling: waarin Christus van het H. Hart staat met een stralend aureool achter zich, de ene hand op het hart, de andere geopend. Voor hem ligt een getroffen militair met een lauwerkrans rond het hoofd en een vaandel in de hand. Hij wordt ondersteund door een engel in lang gewaad met gespreide vleugels, lange lokken en een aureool achter het hoofd. Met een min of meer smekend gebaar richt hij zich tot Christus. Onderaan een marmeren gedenksteen met houten lijst in twee verticale registers onderverdeeld. 'Gedenk in uwe gebeden de zielen van uwe medeburgers die slachtoffers vielen voor 't vaderland', de namen chronologisch gerangschikt. Uitgehouwen en vergulde letters. Uitvoering: L. Bressers, Gent (gesigneerd op het marmer en onderaan links op het gipsen reliëf) H. 254,5 cm x Br. 127,5 cm

Historische Achtergrond

Dit gedenkteken herinnert aan de burgerlijke doden van De Panne van WOI. Vanaf oktober 1914 werd de Panne overstroomd door vluchtelingen en geallieerde militairen. Door Duitsers zou het nooit bezet worden, meer nog, De Panne wordt vaak 'de feitelijke hoofdstad van onbezet België' genoemd. Dit vooral omdat koning Albert en zijn gezin in een villa van dit hinterland verbleef. Van hieruit leidde hij zijn troepen en ontving hij buitenlandse delegaties, en dat terwijl de Belgische regering in Frankrijk zat. Ook in de andere villa's van de badstad waren hoogwaardigheidsbekleders gevestigd. Daarnaast hadden bijna alle maatschappelijke, culturele en liefdadige werken hier hun zetel. Hier werden dagbladen, zoals 'De Belgischen Standaard', uitgegeven en gedrukt. De militairen die hier van hun frontdienst kwamen uitrusten, konden hun vrije tijd over de jaren steeds meer cultureel invullen, met lezen, schrijven en toneel, voordrachten, concerten, tentoonstellingen en lessen bijwonen. De Panne was sedert eind 1914 ook de stad waar een hospitaal o.l.v. Dr. Depage in hotel L'Océan gevestigd was. Troepen werden in De Panne geschouwd en tot oefeningen verplicht, hun uniformen konden hier gereinigd worden, de militairen konden hier baden. In de periode 1914-1915 was het in De Panne op gebied van militaire activiteit relatief rustig, op een paar (dodelijke) beschietingen en duikbootacties na. Eind 1915 – begin 1916 kwam hierin een verandering, toen de gemeente herhaaldelijk bestookt werd door vliegtuigen, zeppelins en oorlogsschepen. In de tweede helft van 1917 vervingen Britse troepen de Franse in de sector Nieuwpoort, om dan weer door Belgen afgelost te worden. Midden augustus verlieten Koning Albert en Koningin Elisabeth De Panne omwille van het oorlogsgeweld. Toen eind september 1918 het Geallieerde Eindoffensief losbarstte, stroomden de gekwetsten toe in L'Océan. Op 16 oktober werd De Panne voor het laatst beschoten. Eind oktober was de gemeente uiterst dun bevolkt, ook de hofhouding had De Panne definitief verlaten. Meer dan de helft van de gebouwen waren beschadigd. De neo-gotische hallekerk van Sint-Pieter, in 1860 gebouwd, zag tijdens de oorlog veel beweging. Ook militairen werden hier begraven. Met Kerstmis lag de kerk vol militairen, waaronder E.H. A. Nobels, beeldhouwer en aalmoezenier van het 4de Linieregiment. Hij was één van de stichters van de eerste frontbibliotheek, hielp met de oprichting van de leeszaal in De Panne, gaf er voordrachten voor de militairen en werkte mee aan 'De Belgischen Standaard'.

Bronnen

Relaties