De Inventaris van het Wereldoorlogerfgoed

Gedenkzuil Nieuw-Zeelandse Divisie (Passendale - WOI) (ID: 516)

Details

Beschrijving

Beschrijving Locatie

Gelegen op het kruispunt van de s Graventafelstraat en de Schipstraat, op ca. 3km ten ZW van het centrum van Passendale. De omgeving is heuvelachtig. Vlakbij is een kleine Britse schuilplaats uitgebouwd in de berm van de s Graventafelstraat en een gedenkkapel voor de vrede.

Beschrijving Relict

Het gedenkteken bevindt zich op een hiertoe speciaal aangelegd park met bomen en struiken. Op een platform met drie treden die aan de voorkant licht gebogen zijn en trapeziumvormige paaltjes op de vier hoeken, staat een hoge zuil op een tweedelige sokkel, die bovenaan concaaf gebogen is. Hij draagt op elke zijde een vooruitspringend blok met profilering, onderaan aan elke zijde voorzien van een extra trede. De hoge zuil is vierkant, versmalt naar boven toe en is lichtjes zadeldakvormig afgewerkt. Alles is uitgevoerd in witte natuursteen. Op de zuil: op de voorkant bovenaan een lauwerkrans in reliëf met linten, daaronder 'In Honour of the men of the New Zealand Division', 'The battle of Broodseinde 4th of October -1917-'; op de linkerkant 'A la mémoire de la division Néo-Zélandaise' 'Bataille de Broodseinde 4 Octobre -1917-'; op de rechterkant 'Ter eer der stryders der Nieuw Zeelandsche Afdeeling' 'De veldslag van Broodseinde 4den Oktober -1917-'. Op de sokkel: op de voorkant in een ander soort witte natuursteen een vierkante plaat met daarop een lauwerkrans met daarin een varenblad en 'New.Zealand', rondom de lauwerkrans rankwerk en twee lansen erachter, daaronder 'This monument marks the site of Gravenstafel which, on October the 4th 1917 was captured by the New Zealand Division as part of a general advance towards Passchendaele.' '"From the uttermost ends of the earth"'. Op de linkerkant 'Ce monument indique la position de Gravenstafel dont s'est emparée, le 4 octobre 1917, la division néo-Zélandaise, participant à une avance générale dans la direction de Passchendaele.' '"De l'autre extrémité du monde"'. Op de achterkant: een krans met lint en 'The New Zealand Division', 'Auckland.Wellington', 'Canterbury.Otago' Op de rechterkant: 'Dees gedenkteeken duidt de plaats van Gravenstafel aan, die op den 4den oktober 1917, in verband met den grooten optocht naar Passchendaele door de Nieuw-Zeelandsche afdeeling ingenomen werd.', '"Van de uiterste einden der aarde."'. De letters zijn ingehouwen hoofdletters en hebben geen accenten. H. 890 cm x Br. 710 cm x D. 845 cm

Historische Achtergrond

Dit gedenkteken op de wegkruising op 's-Graventafel herdenkt de rol van de Nieuw-Zeelanders in de Slag van Broodseinde op 4 oktober 1917. Op 31 juli 1917 was de Derde Slag om Ieper losgebroken, een opeenvolging van meerdere afzonderlijke strijdfases in een poging om de Duitse linies te doorbreken. Rond midden september werden het "Australian and New Zealand Army Corps" (ANZAC) naar de sector gestuurd vanaf het kanaal naar de Leie tot aan de spoorweg Ieper-Roeselare. Dat waren 2 legerkorpsen bestaande uit 5 Australische divisies en 1 Nieuw-Zeelandse divisie. Op 4 oktober 1917 vond de Slag bij Broodseinde plaats, het grote kruispunt ten O van de kerk van Zonnebeke. Ten koste van zeer hoge verliezen konden de geallieerden een aantal veroveringen bewerkstelligen. Bij deze slag waren 12 divisies betrokken, waaronder I en II ANZAC. Van I ANZAC deed de 1ste en 2de Australische divisie mee (tot aan de spoorlijn Ieper-Roeselare) en van II ANZAC de 3de Australische divisie en de Nieuw-Zeelandse divisie. De belangrijkste geografische objectieven van II ANZAC waren 's-Graventafel en Bellevue, 2 van de talrijke punten ten W en NW van de hoogte van Passendale die de omgeving domineren in de richting van Ieper. 4 oktober zou een zwarte dag worden voor het Duitse leger. De voorbereiding van de artillerie was zeer effectief geweest, want de Duitse eerste linies waren sterk bezet omdat zij zelf ook hadden willen aanvallen. Op het einde van de dag had de Nieuw-Zeelandse divisie haar objectieven bereikt, 1.200 krijgsgevangenen gemaakt en 59 machinegeweren veroverd. Het resultaat van de gevechten om Broodseinde was dat de hoogte van Passendale op haar zuidflank nu stevig in handen van de Britten was. O.m. door het Duitse artillerievuur en de slechte toestand van het terrein waren er echter ook veel slachtoffers bij de geallieerde troepen. Vanwege die verliezen werd op 7 oktober aan Haig voorgesteld om het offensief te stoppen. Hij wilde echter 2 vaste wegen: 1 naar Passendale en 1 naar Westrozebeke. Tijdens de aanval op Passendale op 12 oktober 1917 bleef de Nieuw-Zeelandse Divisie steken in de modder en de artillerie kon hen onvoldoende beschermen. De divisie verloor zo duizenden manschappen in enkele uren tijd. Na die slag werden de Nieuw-Zeelanders uit de Salient weggebracht voor een welverdiende rust. Haig zou de ANZAC-troepen laten aflossen door Canadezen die uiteindelijk in november Passendale konden veroveren. Het Nieuw-Zeelands gedenkteken werd onthuld op vrijdag 1 augustus 1924. Op de plechtigheid waren prominenten aanwezig: kolonel sir James Allen, de hoge-commissaris van Nieuw-Zeeland, luitenant-generaal Alexander Godley, majoor-generaal Alexander Russel, bevelhebber van de Nieuw-Zeelandse troepen in Europa tijdens de oorlog, e.a., verder de gouverneur van de provincie West-Vlaanderen, de provinciecommandant, de arrondissementscommissaris en de burgemeesters van Passendale en Zonnebeke. Er staat een gelijkaardig gedenkteken te Mesen.

Bronnen

• Literatuur(1999): CAVE Nigel (Vertaling: Lampaert Roger), “Passendale. De strijd om het dorp”. Erpe, De Krijger, 1999 (= Slagveld België, 1).
• Literatuur(1996): JACOBS M., "Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen", Deel 2. Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.

Relaties

• is gerelateerd aan New Zealand Memorial